အစေဝ်ဍောတ် (ဍုၚ်ကၟာဝက် ရးဇြာ) တ္ၚဲသက္ကရာဇ်မည် ၁၃၈၂ ဂိတုပုဟ်မသုန်စွေက် (၁-၂-၂၀၂၁) တုဲကၠုၚ်ဏအ် က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာ သီကေတ်ထောံအဝဵုဍုၚ် မရနုက်ကဵုပိဝါပၠန်ရ။ ဒပ်ပၞာန်ဗၟာတံ သီကၠုၚ်လဝ်အဝဵုဍုၚ် နူအလဵုအသဳ ညးဍုၚ်ကွာန်ဂှ် ဒှ်အာဗီုကောန်ၚာ်တံ ဝေၚ်ပုၚ်ဇိကီုရ၊ တ္ၚဲယးဂတတေံမ္ဂး သွက်ဂွံသဳကၠဳကဵု က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ပရေၚ်ပါ်တိတ်နူၝောံဍုၚ်ဗၟာဏအ် ထေက် ဟွံထေက်/ပါ် ဟွံပါ် နွံမံၚ်တုဲ သ္ကိုပ်ပၞာန်တအ် သီထောံအဝဵု နူသ္ကိုပ်ဝန်ဇၞော် ပ္ဍဲဗ္တံကၠောံစၟတ်တ္ၚဲ (၂-၃-၁၉၆၂) တေံဂှ် ဒှ်အလန်ကၠာအိုတ်ရ။ ဂွံအဝဵုတုဲ အုပ်ဓုပ်ကၠုၚ်ဍုၚ် နကဵုယၟု “ကံၚ်ဇြဳပၠန်ဂတး” ပွိုၚ် (၁၃) သၞာံတုဲ ပ္ဍဲကၞောတ်သၞာံ သက္ကရာဇ် ၁၉၇၃ ဂှ်ဒုၚ်ဆန္ဒမာဲ နူညးဍုၚ်ကွာန် သွက်ဂွံသ္ပဒတန် ကုသၞောဝ်ပ္တန်ဍုၚ် ညးတံချူ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၄ တေံရ။ …

နာဲကသုမန် ကၟိန်ဍုၚ်ဖေဝ်ဒရေဝ်ဇေတ်တ်အတိုၚ်လညာတ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံမ္ဂး ကၟိန်ဍုၚ်ပိုဲဏံ ဂကူဇၞော်ဇၞော် နွံ (၈) ဂကူရ။ ဂကူ (၈) ဂကူဏံဂှ် ဂကူဗၟာလေဝ် ပါကီုတုဲ ဂကူကချေၚ်၊ ချေၚ်၊ သေံဇၞော်၊ ကရေၚ်ဍာဲ၊ ကရေၚ်၊ မန်ကဵု ရခေၚ်တံ ပါလုပ်ရ။ ဂကူ (၈) ဂကူဏံဂှ် ပ္ဍဲကဵုဒေသညးတံတှေ် ညးတံ အခေါၚ်နွံ သွက်ဂွံအုပ်ဓုပ်တုဲ ဂကူဍောတ်တ် နွံပ္ဍဲဒေသတံဂှ် အခေါၚ်ဂကူညးကဵုညး အခေါၚ်အုပ်ဓုပ်နွံရောၚ်။ ဇၟာပ်ပ်ကောန်ဂကူ ဒြဟတ်ဍောတ်တ်တံဂှ် အခေါၚ်အရာညးကဵုညး ဒးနွံကီုရောၚ်။ တွဵုရးညးကဵုညး ဒေသညးကဵုညး အခေါၚ်အုပ်ဓုပ်နွံတုဲ ကံကုသဵုဂကူညး ညးအုပ်ဓုပ်ကေတ်တ်ဂွံရောၚ်။ တိုၚ်ပ္ကဴကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ နွံပၟိက် အာတ်မိက်ဂှ် လောဲသွာညိဟာ ပရေၚ်ဆိုအ်ဗတံ နွံတဴသာ်လဵုရော။ ပရေၚ်ဆိုအ်ဗ (၁) သၞောတ်ဝ် (၂၀၀၈)သၞောတ်ဝ်ဒက်ပတန်ဍုၚ် …

မိလတိုပ်ဗု၊ ဂိတုဖဝ်ရဂိုန် (၄) မံက်၊ မာတ် (၁၆-၂၀၂၁) ဟိုတ်နူကဵုအကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကတဵုဒှ်မံၚ် လၟုဟ်ဏံဂှ်တုဲ မၞိဟ်အာကၠုၚ်လေဝ်အောန် ပရေၚ်ကူသာန် သွံရာန် ကေတ်ဏာကေတ်နၚ်ကပေါတ်နာနာ မပ္တံကဵုစၞစသုၚ်တံလေဝ် ခက်ခုဲမံၚ်ဂှ်ရ ပရေၚ်သွံရာန်သတ်ပညောန်လေဝ် အောန်စှေ်ကၠုၚ်ရောၚ် ညးတၠကၠအ်ပညောန်မွဲတၠ ဟီုရ။‘သၞာံတုဲတုဲကၠုၚ်တေံဂှ် သွံရာန်လောဲခိုဟ်မံၚ် ပရေၚ်ခက်ခုဲမုလေဝ်ဟွံမွဲ၊ သၞာံဏံဂှ် ပရေၚ်ခက်ခုဲနွံမံၚ်စုၚ်တှေ် မၞိဟ်အာကၠုၚ်လေဝ် အောန်စှေ်၊ သွံရာန်လေဝ် ဟွံခိုဟ်၊ တုဲတှေ် ၚုဟ်ဍေံဂှ်လေဝ် သၞာံဏံစှေ်မံၚ်၊ ဆဂး ဟကုဂှ် ကမၠောန်တၞဟ်ဟ်လေဝ်ဟွံမွဲ၊ ကမၠောန်ဟကုဂှ် ကၠအ်ဏံရတှေ် ကၠောန်အာမံၚ်ဗီုဏံ ၜိုတ်ဍေံဂွံလေဝ်’ သာ်ဏံ ညးတၠကၠအ်ပညောန် နာဲသိုဝ်တုၚ် နူပွိုၚ်ဍုၚ်ဇြပ်ဗု ဟီုရ။ၚုဟ်မးသတ်ပညောန်ဝွံ အခိၚ်တေံသၞာံတုဲတုဲကၠုၚ်ဂှ် ဟိုတ်နူပရေၚ်အာကၠုၚ်နာနာ ခက်ခုဲဟွံမွဲတုဲ ၚုဟ်မးသွံရာန်သၠုၚ်တိုန်မံၚ်တုဲ လၟုဟ်မ္ဂး နူကဵုအကာဲအရာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် ကတဵုဒှ်အာ ဗီုတ္ၚဲဏံတုဲ …

အဆက်နူလၟေၚ်တုဲတေံ ….. ဝဏ္ဏမာန် ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ရ။ သၟာန် ။ ။ လတူကံၚ်သဳပၞာန်တံ ထိၚ်လဝ်အဝဵုတ္ၚဲဏံဂှ် သွက်အခေါၚ်အရာ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ မုစၟဳစဂွံမာန်၊ ဗီုကဵု သၞောဝ်ဥပဒေ (၂၀၀၈) ၝောံပိုဒ် (၂၆၁) ပလေဝ်ကဵုဒှ်မာန်ဟာ ဗီုလဵုညာတ်ကီု။သွဟ် ။ ။ ဍာံဍာံဂှ် ဍေံဂွံအခိၚ် ပွိုၚ် (၁) သၞာံရ။ ယဝ်ရ ပိုဲစၟဳစ လ္ပာ်ဒပ်ပၞာန်တှေ် စိုတ်အဲတှေ် အခိၚ်ဍေံဟွံဂၠိၚ် ကွေံပုဟ်၊ ဍေံဟွံပိုၚ်အာ (၁၀/၁၅) သၞာံပုဟ်၊ ပ္ဍဲကဵုသွာၚ်ပၞာန် (၁) သၞာံဏံဂှ် ဍေံဂတးဇကုဟွံဂတာပ်ပုဟ်၊ ဍေံဒးပလေဝ် ကိစ္စပေဲါရုဲမာဲဏောၚ်၊ ဍေံဒးပလေဝ် သၞောဝ်တံ၊ ဍေံဒးပလေဝ် ပရေၚ်အုပ်ဓုပ်တံ မုတံ ဍေံဟီု ဍေံဂွံကဵုဒဳမဝ်ကရေဇြဳ၊ ဍေံဂွံကဵုဖေဝ်ဒရေဝ်တံဏံဂှ် စိုတ်အဲတှေ် …

အးဘယ် ရာမည တ္ၚဲမ္ၚဵုမွဲတ္ၚဲ ဒးဟီုရ။ သၟတ်မန်ပိုဲမသုန်တြဴတၠဂှ် ဟိုတ်နူညးတံကၠုၚ် ကိစ္စပရေၚ်ပညာတက္ကသဵု ညးတံတုဲ ဂွံအခေါၚ်တက်ကျာညးသ္ကံရ။ ညးချူလိက်ဏံပၠန်လေဝ် ညးတၞဟ် ကလၚ်လုပ်က္တောဝ်, ဟွံလုပ်က္တောဝ် ကေတ်ဟွံဒး ဒးတက်ကျာတုပ်တုပ်ရတှေ် အရေဝ်ဇကုမိက်ဂွံဟီုဂှ် ဟီုဏာလေပ်တုဲ ဒှ်မၞိဟ်ညံၚ်ကဵုအတ္တဇၞော်အာညိရ။ ဆ္ဂး အရေဝ်ဏံ အရေဝ်ပိုဲ- ပိုဲဒးတက်ကျာညးသ္ကံရ။ တက်ကျာ အရေဝ်နွံကဵုဖဵုဂှ် ပိုဲဒးကေတ်စရာဲရောၚ်။ တုဲပၠန်-အရေဝ်ဏံမွဲ ပိုဲဟီုဂးတက်ကျာတုဲမ္ဂး ဍေံကိတ်ညဳကဵု ဂၠံၚ်တရဴအာဇာနဲ ဇုဇဗဴလ ပိုဲတံရောၚ်။ ကျာ်တၠအရှန်တံလေဝ် ထိုၚ်သးဏောၚ်ယဝ်ဒှ်မ္ဂး ဒးတက်ကျာ ဒးသဳကၠဳဏောၚ်ဂှ် ဒှ်ဓဝ်သမ္တီညးချူလိက်ဏံ မွဲသာ်ကီုရ။ အဃောတက်ကျာကဵု ဒေံသၟတ်မန်တံဂှ် ကတဵုကေတ်လိက်တၞးတုဲ ဒှ်ချူအာလိက်ပရေၚ်ဏံရ။ဒေံသၟတ်တံဂှ် ဒှ်ကွးဘာတက္ကသဵုတုဲ လ္ၚဵုသၞာံပထမ၊ လ္ၚဵုသၞာံဒုတိယ၊ လ္ၚဵုသၞာံလက္ကရဴအိုတ်လေဝ်နွံ၊ တုဲပၠန် ကိစ္စဒေံတံဏံ ကၠုၚ်ဍုၚ်မတ်မလီုလၟုဟ်ဂှ် ပါဲနူကိစ္စဘာတက္ကသဵုတုဲ ဍေံတံ …

နာဲကသုမန် သၞောတ်ဝ်ဒက်ပတန်ဍုၚ် (၂၀၀၈) ကဵုလဝ်က္ဍိုပ်ကုပၞာန်ဗၟာတံ သွက်ဂွံတန်တဴအာ ဍာ်ဇမၠိၚ်ဂှ် ခၞံဗဒှ် ချူဇန်လဝ်ရောၚ်။ ယဝ်ရ ကံၚ်သဳပၞာန်ဏံ ဆက်တုဲ ပကၚ်ရၚ်အာဍုၚ်မာန်အာရောၚ်၊ ဇြဟတ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳကဵု ဇြဟတ်ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ကျအာရောၚ် ဟီုတှေ် ခြာဟွံလအ်ဂှ်တှေ် ပိုဲတံ သီုညးဖအိုတ်ဂှ် ဒးက္လေၚ်စဴအာမံၚ် ပ္ဍဲသၞောတ်ဝ် (၂၀၀၈) ရောၚ်တုဲ အတိုၚ်ပၞာန်ဗၟာတံ ဒးအဂၞပ်စိုတ်ဟေၚ် ဒးဒုၚ်ဗဂေတ်အာရောၚ်။ ဒးဒုၚ်ကဠၚ် အမိၚ်ဍေံပၠန်ရောၚ်။ ဝါဒဒဳမဝ်ကရေဇြဳ နွံကဵုပရေၚ်သၠးပွးအိုဿီုကီု သၞောတ်ဝ်ဒက်ပတန်ဍုၚ် ဖေဝ်ဒရေဝ် သွက်အခေါၚ်အရာ ကောန်ဍုၚ်အရၚ်တံ ဂွံဒှ်အာဂှ် ဝါတ်ရောၚ်။ သၞောတ်ဝ် (၂၀၀၈) ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ် သာ်လဵုရော။ ဖန်ဇန်လဝ် အဝဵုဗီုလဵုရော။ ဍာ်ဇမၠိၚ် မုဒှ်အာမာန်ရော။ ဗီုလဵု ဍေံဇီုကပိုက်ကဵု အခေါၚ်အရာဂကူပိုဲမာန်ရောဂှ် သဳကၠဳအာရောၚ်။ သၞောတ်ဝ် …

မာံသုတ လောန်ကၠုၚ် (၂) သၞာံပြၚ်တေံ ဒဒှ်တၟေၚ်ၚ် က္တဵုဒှ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဗေန်နဳဇြဲဠာ အပ္ဍဲတိုက်အမေရိက သၠုၚ်ကျာတေံဂှ် ကောန်ညးရးဍုၚ်မန်ဗၟာဏအ် ဂွံတီ ဂွံမိၚ် ဟွံလောဲရောၚ်ထေၚ်။အကာဲအရာတၟေၚ် က္တဵုဒှ်သာ်လဵုရော?• သၞာံ (၂၀၁၉) ဂိတုဂျာန္နဝါရဳ (၁၀) ဂှ် သမ္မတ တၠဝါဒဳတဲပါဲ နွံယၟု Nicholas Maduro ဍုၚ်ဗေန်နဳဇြဲဠာဂှ် ထပ်ယဵုသစာ သွက်ဂွံသ္ပသမ္မတ အလန်ဒုတိယ (၅) သၞာံပၠန်ရ၊ ပေါဲရုဲစှ်သမ္မတ ကၠောန်ကၠုၚ်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုအေဗရဴ (၂၀၁၈) ဂှ် ညးတေံရမာန်အာ ဂးလဝ်သာ်ဏအ်ကီုလေဝ် ပေါဲရုဲစှ်ဂှ် ပရေၚ်ဗဗွဲဓဝ် ဟွံမွဲရောၚ်ဂးတုဲ ရဲအပ္ဍဲဍုၚ်ကီု ဍုၚ်မ္ၚးတေံကီု စှေ်စးဒ္စဵုဒ္စးကၠုၚ်အိုတ်ရ၊ အပ္ဍဲဍုၚ်လေဝ် အလုံမွဲဍုၚ် ကလိုက်ကမဵု က္တဵုထ္ၜးဆန္ဒအိုတ်ရ။• ကလေၚ်ကၠောန်ကဵု ပေါဲရုဲစှ်ဗဗွဲဓဝ်ညိ ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် …

ဝဏ္ဏမာန်၊ မာတ် ၈၊ ၂၀၂၁ တုဲကၠုၚ်ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၆) ဂှ် နူကဵုကမ္မယှေန်ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်(တၟိ)တံ ကော်ဆဵုဂဗ ကုဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ် ပ္ဍဲနေပျဳဒဝ်တုဲ ချပ်သဳကၠဳကၠုၚ် သၞေတ်ပေဲါရုဲမာဲ နကဵုသၞောတ်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (Proportional Representative (PR) System) (အချိုးကျစနစ်) ရ။ကမ္မယှေန်ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်ကဵု ဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ်တံ ကၠောန်သ္ပကောံဓရီုတုဲ ဖေဖဝ်ဝါရဳ (၂၈) ဂှ် နူကဵု ကမ္မယှေန်ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်တံ ချူဗစိုပ်လိက် ကုဗော်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ဂမၠိုၚ် အာတ်မိက်ကၠုၚ် လိက်စံၚ် သၞောတ် ဗၞတ်ဗ္ၜတ် (Proportional Representative (PR) System) (အချိုးကျစနစ်) ဂှ်ရ။ပေဲါရုဲမာဲကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာဝွံ (၂၀၁၀ ကီု၊ ၂၀၁၅ ကီု၊ ၂၀၂၀) ကီုဂှ် သုၚ်စောဲကၠုၚ်သၞောတ် ညးဂွံမာဲဂၠိုၚ်ညးဇၞး (First Past The …

ဝဏ္ဏမာန်၊ မာတ် ၁၃၊ ၂၀၂၁ ဟိုတ်နူအကြာဗော်ဇၞးလဝ်မာဲ (၂၀၂၀) အေန်အေဝ်ဒဳတံကဵု ဒပ်ပၞာန်တံ သဳကၠဳပညဳပညပ် ဟွံပြေပြံၚ်ညးသ္ကံတုဲ နူကဵုဒပ်ပၞာန်ဂှ် ထိၚ်ဒဝ်ဏာအဝဵုဂှ် အကာဲအရာ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၟာ ဂတဏံ ဍေံကလေၚ်ဆုတ်အာ ဗီုကဵု (၂၀၁၀) တေံပၠန် ဒှ်မာန်ရောၚ် သၟာသ္ၚဳဂၠိပ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မန် (ညးဂွံလဝ် တဆိပ်ကြာပါရဂူ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်သိပ္ပံ) (Ph.D Political Science) ဒံက်တာနာဲပညာမန် သ္ၚဳဂၠိပ်ရ။“ရံၚ်ကေတ် အကာဲအရာဏံတှေ် အကြပ်ဒပ်ပၞာန်ဗၟာကဵု အေန်အေဝ်ဒဳတံ ပညဳညးသ္ကံ သွဟ်မာဲဟွံပြေပြံၚ်ဂှ်ရ ဒပ်ပၞာန်ဒးထိၚ်ဏာအဝဵု၊ အကြာဏံဂှ်တှေ် ညးတံပလေဝ်ပတိုန် ညံၚ်ဇြဟတ်ဗော်လ္ပာ်ညးတံ ဂွံဇၞးမာဲဏောၚ်၊ ညးတံပလေဝ်တုဲတှေ် ကလေၚ်ကၠောန်ပေဲါရုဲမာဲဏောၚ်၊ ဗော်ဇြဟတ်လ္ပာ်ဒပ်ပၞာန်ညးတံဂှ်ရ ဇၞးအာမာဲတုဲတှေ် အုပ်ဓုပ်အာ အဝဵုပၠန်ဏောၚ်၊ ဍေံတုပ်အာကဵု ပေဲါရုဲမာဲ (၂၀၁၀) တေံပၠန်ဏောၚ် …

မိလတိုပ်ဗု၊ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၄၊ ၂၀၂၁ ရုၚ်ဒါန်ဂဥုဲဇဳဝိတဒါန ဍုၚ်ဇြပ်ဗုဝွံ သ္ပဟိုတ်ကဵု ရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်လတူဍုၚ်တံ ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲတုဲ စတံနူဂိတုမာတ် ဏံမံက်မ္ဂး စဒုၚ်တဲ လွဳလွတ်အာ မၞိဟ်ယဲလၟေၚ်အရိုဟ်တ္ၚဲရောၚ် ဥက္ကဌ ဂကောံရုၚ်ဒါန်ဂဥုဲဇဳဝိတဂှ် ဟီုထ္ၜးသာ်ဝွံရ။“ကာလကိုဝ်ဝေဒ်ဏံတှေ် ရဲစုက်က်ဂှ်တှေ် ပိုဲကဵု (ဂဥုဲ) မွဲသတ္တဟ၊ ရဲဒေသသ္ၚောဲသ္ၚောဲတှေ် ပိုဲကဵုၜါသတ္တဟ၊ အဓိကဂှ်တှေ် ယဲဆီၜေတ်ကဵု ယဲခယျာဍာတ် (သွေးတိုး၊ ဆီးချိုး) ဂၠိုၚ်၊ ပဲါနူဂှ် ယဲနာနာသာ်၊ နူကဵုအခိၚ် ကဝ်ကိုဝ်ဝေဒ်ဏံတုဲတှေ် ပိုဲသရောပ် သရိၚ်ထောံမၞိဟ် ရဲစုက်က်ဂှ်တှေ် ပိုဲကဵုၜါသတ္တဟ၊ ရဲသ္ၚောဲသ္ၚောဲဂှ်တှေ် ကဵု မွဲဂိတု၊ နူကဵုရုၚ်ဂဥုဲဇၞော်လေဝ် ဟွံဒုၚ်တဲမၞိဟ်ယဲ တုဲတှေ် မၞိဟ်ဂၠိုၚ်လောန်အာ၊ လၟုဟ်တှေ် ပိုဲပါ်စကရေက်လွဳအာ လၟေၚ်တ္ၚဲရ” သာ်ဝွံ ဥက္ကဌ ဂကောံရုၚ်ဒါန်ဂဥုဲဇဳဝိတ …